Скопје, 3 мај (МИА) - Светскиот ден на слободата на медиумите 3 Мај, кој се одбележува денеска е посветен на фундаменталните принципи за слобода на печатот и одбрана на медиумите од нападите врз нивната независност. Целта е да им се оддде признание и на новинарите кои ги загубија животите вршејќи ја својата професионална должност.
Во вчерашното обраќање по повод одбележување на 3 Мај, генералниот секретар на ОН Бан Ки-мун изрази жалење оти во светот продолжуваат убиствата, заплашувањата и затворањата на новинари.
- Бројот на напади врз новинари е шокирачки. Според податоци на Комитетот за заштита на новинарите, 41 новинар биле убиени во 2008 година додека ја вршеле својата професија, а 11 се убиени од почетокот на годината, се вели во изјавата на Бан.
Во изјавата се истакнува дека 125 новинари кон крајот на 2008 година се уште се наоѓаат во затвори. Некои од нив се приведени веќе десет години, а три земји - Куба, Кина и Еритреја, носат одговорност за половина од тие случаи на уапсени новинари.
Светскиот ден на слободата на медиумите востановен е во 1993 година од страна на Генералното собрание на ОН по препорака на генералната конференција нa УНЕСКО во 1991 година. На овој ден Светската организација за образование, наука и култура ги собира професионалците новинари од цел свет на конференција со цел да направи пресек на состојбата со новинарството на глобално ниво, да се проговори за кршење на правото на слобода на изразување, но и да потсети дека новинарите секојдневно ги жртвуваат своите животи или се соочуват со затворски казни во напорите да обезбедат информации.
Во чест на Гилермо Кано колумбски новинар кој беше убиен во 1986 година објавувајќи текстови против водачи на нарко мафијата во неговата земја, од 1997 година УНЕСКО ја востанови и Меѓународната награда за слобода на печатот. Се доделува на заслужни личности, организации или институции за нивниот исклучителен придонес кон одбрана или промоција на слободата на печатот секаде во светот. Годинава посмртно му е доделена на новинарот од Шри Ланка Ласанта Викрематунга, кој беше убиен во јануари.
Здружението на новинарите на Македонија по повод 3 мај – Светскиот ден на слободата на печатот, традиционално ќе се придружи на меѓународната акција „Пет минути громогласна тишина!“, која годинава ќе ја спроведе под мотото „За достоинство на новинарите, за достоинствена професија“. Сите новинари се повикуваат да ја прекинат симболично својата работа во пет минути до 12 часот, без оглед каде се наоѓаат, во редакција или на терен, а на електронските медиуми да се исклучи програмата со ипишано мото на кајронот. Во печатените медиуми да се одвои простор во кој на црна позадина ќе се испише мотото на протестот и повикот за протест на 4 мај, а во соодветна форма тоа да го одбележат и новинските агенции и медиумите во електронска форма.
ЗНМ в понеделник организира и масовен протест на новинарите на плоштадот „Македонија“ против, како што стои, лошата состојба на македонското новинарство воопшто, за пресудите, притисоците, за политичките влијанија и за платите.
Во Извештајот за 2008 година на невладината организација Фридом Хаус, што е објавен спроти одбележување на Светскиот ден на слободата на медиумите, Македонија го дели 98. место по слободата на медиумите со Босна и Херцеговина, со оценка 47. Медиумите во Македонија се уште се оценуваат како „делумно слободни“.
Хрватска е на 81. место во категоријата „делумно слободни медиуми“. Во истата категорија се Бугарија на 76. , Црна Гора на 78. , Србија на 83. и Албанија 101 со оценка 50.
Општа констатаација на Извештајот е дека слободата на медиумите во светски рамки опаѓа веќе седма година по ред и тоа со влошување кое првпат е забележано во сите региони.
Меѓу земјите со најлош статус се Белорусија, Кина, Куба, Иран, Либија, Мианмар, Палестинската територија, Руанда, Туркменистан, Узбекистан и Зимбабве. На последното 195. место е Северна Кореја со оценка 98.
Западна Европа, особено скандинавските земји се на врвот по слободата на медиумите. Прв е Исланд кој има оценка девет, а следуваат Финска и Норвешка со 10. САД го дели 24 место со Чешка и Литванија со оценка 18. ва/9:11
4.05.09 / 13:13
„Доста е!“ е мотото на мирниот протест на новинарите во Македонија, што се одржа денеска напладне на централниот плоштад во Скопје.
Новинарите од протестот упатија Декларација со барања до судската власт, политичките фактори и до сопствениците на медиумите со предупредување дека доколку тие не бидат исполнети ќе биде организиран нов, порадикален протест.
Здружението на новинарите на Македонија (ЗНМ) е организатор на протестот, а претседателот Роберт Поповски, на собирот предупреди дека се водат над 160 судски спорови против новинари и дека висината на казните што досега се изречени надминува 250 илјади евра.
Од протестот се упатени предупредувања и до политичките фактори кои, на разни начини настојуваат, и за жал, успеваат од новинарите и гласилата да направат свои послушници и „мегафони“.
Новинарите во Македонија со просечна плата од околу 250 евра се најслабо платени во споредба со колегите во државите од регионот. До сопствениците на медиумите беше упатено барање за зголемување на платите и за подобрување на условите за работа.
На протестот, на плоштадот Македонија во Скопје, присуствуваа околу 200 новинари, иако, како што беше речено, во некои редакции имало притисоци новинарите да не учествуваат на протестот. /крај/ р
